وقتی والدین به دنبال مهدکودک یا روش تربیتی مناسب میگردند، معمولاً با دو نام آشنا روبهرو میشوند: مونته سوری و رجیو امیلیا. هر دو کودکمحورند، هر دو به محیط اهمیت میدهند و هر دو از ایتالیا آمدهاند؛ اما تفاوتهای مهمی دارند. در این مقاله تفاوت مونته سوری و رجیو امیلیا را ساده و مقایسهای بررسی میکنیم تا بتوانید آگاهانهتر انتخاب کنید.
روش مونته سوری در یک نگاه
روش مونته سوری را ماریا مونته سوری، پزشک ایتالیایی، در سال ۱۹۰۷ بنیان گذاشت. این روش بر استقلال، محیط آمادهشده و ابزارهای آموزشی دقیق تکیه دارد. کودک از میان فعالیتهای آماده روی قفسه، آزادانه انتخاب میکند و در زمان دلخواه، به تنهایی یا در گروه کوچک، روی آن کار میکند.
رجیو امیلیا چیست؟
رویکرد رجیو امیلیا پس از جنگ جهانی دوم در شهر رجیو امیلیای ایتالیا و با تلاش والدین و لوریس مالاگوتزی شکل گرفت. این رویکرد کودک را پژوهشگری توانمند با «صد زبان» برای بیان خود میداند و بر پروژههای گروهی، هنر، مستندسازی و مشارکت خانواده و جامعه تأکید دارد. برای آشنایی بیشتر، مقاله رجیو امیلیا ابزاری ضروری برای رشد تفکر انتقادی را بخوانید.
جدول مقایسه مونته سوری و رجیو امیلیا
| ویژگی | مونته سوری | رجیو امیلیا |
|---|---|---|
| بنیانگذار | ماریا مونته سوری (۱۹۰۷) | لوریس مالاگوتزی و جامعه شهر رجیو امیلیا (۱۹۴۵ به بعد) |
| ساختار برنامه | برنامه مشخص با توالی ابزارها و آلبومها | برنامه نوظهور بر اساس علایق کودکان |
| ابزار آموزشی | ابزارهای استاندارد و طراحیشده (برج صورتی، مهرههای طلایی…) | مواد باز، هنری و طبیعی (گل، رنگ، نور، اشیای بازیافتی) |
| نقش مربی | راهنما و ارائهدهنده ابزار؛ مشاهدهگر | همپژوهش و همیادگیرنده با کودک؛ مستندساز |
| نوع کار | بیشتر فردی یا گروههای کوچک | بیشتر گروهی و پروژهمحور |
| گروه سنی کلاس | گروههای سنی ترکیبی (مثلاً ۳ تا ۶ سال) | معمولاً همسن و ثابت در طول چند سال |
| نقش هنر | بخشی از برنامه | محور اصلی بیان و یادگیری (آتلیه) |
| محیط | منظم، ساده، همقد کودک؛ «محیط آمادهشده» | زیبا، پر نور و الهامبخش؛ «معلم سوم» |
| ارزیابی | مشاهده پیشرفت کودک در ابزارها | مستندسازی با عکس، یادداشت و آثار کودک |
شباهتهای مونته سوری و رجیو امیلیا
- هر دو کودک را توانمند و کنجکاو میدانند، نه ظرفی خالی برای پر شدن.
- هر دو به محیط به عنوان عاملی آموزشی نگاه میکنند.
- هر دو به یادگیری تجربی، لمسی و عملی باور دارند.
- هر دو به مشاهده دقیق کودک و احترام به ریتم فردی او اهمیت میدهند.
- هر دو نمره و رقابت را کماهمیت میدانند.
کدام روش برای کودک من مناسبتر است؟
پاسخ به ویژگیهای کودک و ارزشهای خانواده بستگی دارد:
- اگر کودک شما به نظم، تمرکز فردی و کار با دست علاقه دارد، مونته سوری معمولاً انتخاب مناسبی است.
- اگر کودک شما اجتماعی، هنری و اهل پروژههای گروهی است، رجیو امیلیا ممکن است جذابتر باشد.
- بسیاری از مراکز امروز رویکرد تلفیقی دارند؛ یعنی ابزارهای مونته سوری را در کنار پروژههای هنری رجیو و نظریه هوشهای چندگانه گاردنر به کار میبرند.
رویکرد تلفیقی در آکادمی مونته سوری
در آکادمی مونته سوری، پایه آموزش بر اصول مونته سوری است، اما در دوره کودک هوشمند (۲ تا ۶ سال) از رویکردهای تلفیقی رجیو امیلیا، والدورف و گاردنر هم استفاده شده است تا هر کودک، با هر نوع هوش و علاقهای، مسیر مناسب خود را پیدا کند. مقاله نظریه هوش چندگانه و روش والدورف و برنامهریزی درسی در رویکرد رجیو امیلیا را هم در همین زمینه بخوانید.
سؤالات متداول
آیا میتوان مونته سوری و رجیو امیلیا را با هم در خانه اجرا کرد؟
بله. میتوانید قفسه منظم مونته سوری با ابزارهای مشخص داشته باشید و در کنار آن، گوشهای برای هنر آزاد و پروژههای کوچک بر اساس علاقه کودک (به سبک رجیو) در نظر بگیرید.
کدام روش برای آمادگی مدرسه بهتر است؟
هر دو روش مهارتهای پایه را تقویت میکنند. مونته سوری ساختار مشخصتری برای آمادگی ریاضی و خواندن دارد؛ رجیو امیلیا بیشتر بر تفکر انتقادی، همکاری و بیان خلاق تمرکز میکند.
رویکرد رجیو امیلیا در ایران هم اجرا میشود؟
بله؛ برخی مهدها و پیشدبستانیها در ایران از این رویکرد یا ترکیب آن با مونته سوری استفاده میکنند. والدین هم میتوانند اصول آن را در خانه به کار ببرند.
